سندرم متابولیک

در این بخش موضوع مهم سندرم متابولیک یا سوخت و ساز و تاثیر ورزش مورد توجه قرار می گیرد. حدود ۲۵% از آمریکایی‌ها یک گروه از عوامل خطر به عنوان سندرم متابولیک (سوخت‌وساز) دارند، که معمولا توسط اضافه‌وزن (چاقی)، چاقی مفرط و عدم انجام فعالیت بدنی به اندازه کافی ایجاد می‌شود. به‌جز زمینه ژنتیکی، کم‌تحرکی و تغذیه نامناسب مهم‌ترین دلایل ایجاد سندرم متابولیک است و آمارها نشان می‌دهد این سندرم در ایران شیوع بسیاری به‌ویژه میان زنان دارد. مرکز تحقیقات سیاست‌گذاری سلامت شیوع سندرم متابولیک را در زنان ایرانی ۹/۲۹ درصد برآورد کرده است. بررسی مرکز تحقیقات امنیت غذایی نشان می‌دهد یک سوم جمعیت بزرگسال و ۱۰% نوجوانان به این سندرم مبتلاء هستند. این بررسی نشان می‌دهد عادت‌های تغذیه‌ای جامعه ایران از دهه ۶۰ شمسی شروع به تغییر کرده و آثار آن از یک دهه بعد ظاهر‌شده است. این دسته از عوامل خطر، خطر ابتلاء به بیماری قلبی و دیابت را صرف نظر از میزان کلسترول LDL افزایش می‌دهد.

۲: اگر کلسترول HDL ۶۰ میلی‌گرم بر دسی‌‌لیتر یا بیش‌‌تر است، ۱ را از مجموع کم کنید. شما سندرم سوخت‌وساز دارید اگر شما ۳ مورد یا بیش‌‌تر از وضعیت‌های زیر را دارید:

–          اندازه دور کمر ۸۹ سانتی‌متر یا بیش‌‌تر برای زنان یا ۱۰۱ سانتیمتر یا بیش‌‌تر برای مردان

–          مقدار ۱۵۰ میلی‌گرم بر دسی‌‌لیتر ‌‌تری گلیسرید یا بیش‌‌تر

–          میزان کلسترول HDL کم‌تر‌‌ از ۵۰ میلی‌گرم بر دسی‌‌لیتر برای زنان و کم‌تر‌‌ از ۴۰ میلی‌گرم بر دسی‌‌لیتر برای مردان

–          فشار خون ۸۵/۱۳۰ میلی‌متر جیوه یا بیش‌‌تر( یا شمارش تعداد)

–          قند خون ۱۰۰ میلی‌گرم بر دسی‌‌لیتر یا بیش‌‌تر

چنان‌چه مبتلاء به سندرم سوخت‌وساز هستید (امیدواریم نباشید!)، باید نمره و گروه خطر خود را که در گام دوم و سوم نشان داده‌شده است محاسبه کنید. باید بسیار قوی برای رسیدن و حفظ مقدار LDL هدف خود تلاش کنید. همچنین باید به کنترل وزن و فعالیت بدنی برای اصلاح عوامل خطر سندرم سوخت‌وساز تاکید کنید.

مقدار LDL هدف

هدف اصلی از درمان کاهنده کلسترول، کاهش سطح LDL به اندازه کافی به منظور کاهش خطر بیماری قلبی یا حمله قلبی است. هر چه دسته خطر شما بالاتر باشد مقدار هدف LDL کم‌تر‌‌ خواهد بود. برای یافتن مقدار هدف LDL شخصی ، جدول زیر را نگاه کنید.

خطر بالا

کم‌تر‌‌ از ۱۰۰ میلی‌گرم بر دسی‌‌لیتر

نزدیک به بالاترین خطر یا خطر متوسط

کم‌تر‌‌ از ۱۳۰ میلی‌گرم بر دسی‌‌لیتر

خطر کم تا متوسط

کم‌تر‌‌ از ۱۶۰ میلی‌گرم بر دسی‌‌لیتر

 

روش‌های موثر کاهش LDL

دو روش اصلی برای کاهش کلسترول LDL، تغییر سبک زندگی به تنهایی و تغییر سبک زندگی همراه با درمان دارویی می‌باشد. بسته به گروه خطری که در آن قرار دارید، استفاده از این روش‌ها مناسب خواهد بود.

داروی کاهنده کلسترول

به‌عنوان بخشی از برنامه درمان کاهش کلسترول بالا، ممکن است پزشک شما دارو توصیه کند. ممکن است فقط یک داروی کاهش کلسترول، یا دو نوع در یک ترکیب برای شما تجویز شود. رایج‌ترین داروهای مورد استفاده در ذیل آمده است:

استاتین

 

این داروها رایج‌ترین داروهای تجویز‌شده برای افرادی هستند که به داروی کاهنده کلسترول نیاز دارند. از میان همه داروهای در دسترس، استاتین‌ها معمولا ۲۰ تا ۶۰% مقادیر بالای کلسترول LDL را کاهش می‌دهند. عوارض جانبی معمولاً خفیف هستند و بااینحال در مواردی نادر مشکلات عضلات و کبد رخ می‌دهد. چنانچه از ضعف و درد عضلات رنج می‌برید، بی‌درنگ با پزشک خود تماس بگیرید.

تاثیر فعالیت بدنی و ورزش بر سندرم سوخت و ساز

تحقیقات بیشماری در این ارتباط انجام شده است. یک دوره فعالیت بدنی منظم به مدت ۴ تا ۶ جلسه در هفته به مدت بیشتر از دو تا سه ماه باعث تغییرات بسیار زیاد در عوامل خطر مرتبط با سندرم سو خت و ساز خواهد بود. با انجام هر جلسه فعالیت بدنی منظم، فشار خون خود را طی ۲۴ ساعت پایین تر نگه می دارید. با تغییرات سوخت و سازی در طی ورزش، میزان کلسترول و LDL خون پایین آمده و در محدوده نرمال قرار می گیرد. همچنین با ورزش شما حساسیت انسولینی خود را افزایش می دهید. این افزایش حساسیت انسولینی خود باعث می شود قند خون طی ۲۴ ساعت پس از هر جلسه فعالیت بدنی و ورزش به محدوده نرمال قرار گیرد. چنانچه دیابت دارید حتما با یک متخصص فیزیولوژیست ورزشی قبل از اجرای برنامه ورزشی مشاوره کنید. چرا که یک جلسه فعالیت بدنی متوسط تا متوسط به بالا گاهی برابر با تزریق یک واحد انسولین می باشد. زمان دریافت داروی دیابتی  و آخرین وعده غذایی و زمان شروع ورزش را باید هماهنگ کنید تا از فواید شرکت در برنامه ورزشی بیشترین نفع را ببرید. سندرم سوخت و سازی را با ترکیب برنامه ورزشی منظم و رژیم غذای سالم در کمتر از یکسال اصلاح کنید.