در این قسمت سعی دارم بحث فشار خون بالا و خطر آن و نحوه تاثیر ورزش در درمان و کاهش میزان فشار خون بالا را خدمتتان عرض کنم. پرفشار خونی (یا همان فشار خون بالا) درمان نشده منجر به تغییرات عروقی ثانویه مانند ضخیم تر شدن دیواره های رگ های عروقی ، نقص عملکرد اندوتلیوم و آتروسکلروسیز سرخرگ های متوسط و بزرگ می شود. به علاوه، هایپرتروفی (افزایش حجم) بطن چپ قلب و نشت آلبومین در کلیه ها، پروتئین اوری (افزایش پروتئین ادرار) نیز از جمله آثار افزایش فشار خون می باشد که باعث افزایش مرگ و میر و بیماری زایی نیز می شود. در آتروسکلروزیس، وجود فشارخون بالا ضروریست ؛ در سیستم فشار پایین سیاهرگی آتروسکلروزیس هرگز اتفاق نمی افتد در حالیکه چنانچه سیاهرگ ها به سیستم سرخرگی جابجا شوند (از طریق بایپس در جراحی عروق کرونری) آتروسکلروزیس در عرض چند ماه پیشرفت خواهد کرد.

خطر عوارض کشنده و غیر کشنده (به ویزه در بیماری کرونری قلبی و سکته)، بیماری کلیوی و سایر عوارض عروقی و قلبی موازی با افزایش سطح فشار خون سیستولی و دیاستولی افزایش می یابد.

مزایای درمان پرفشار خونی قصه دور و درازی دارد. پایین آوردن موفق فشارخون موجب بروز اتفاقات قلبی-عروقی هم سطح با میزان فشارخون پایین آمده، می شود. مطابق بسیاری از تحقیقات انجام شده، که نزدیک به یک میلیوناز افراد را مورد آزمایش قرار داده است، انتظار می رود به ازای هر ۲ میلیمتر جیوه کاهش فشار خون، ۷ درصد کاهش در بیماری کرونری عروق قلبی و ۱۰ درصد کاهش در سکته قلبی داشته باشیم.اگرچه در رابطه با اثرات فعالیت جسمانی بر فشارخون بالا مطالعات مرگ و میر و بیماری زایی کمبود وجود دارد اما مدارک و شواهد خوبی وجود دارد که از کاهش مرگ و میر در افرادی هست که مبتلا به گرفشاری خون هستند ولی فعالیت جسمانی و ورزش می کنند. موضوع اخیر در جمعیت سالم (غیر مبتلا به پرفشاری خون) نیز صدق می کند.

فعالیت جسمانی-ورزش و فشارخون بالا

حتی با یک جلسه ورزش و یا فعالیت جسمانی، فشار خون تمایل پیدا می کند تا کاهش پیدا کند که این رویداد در فیزیولوژی ورزشی، کاهش فشار خون متعاقب ورزش نامیده می شود. تکرار وهله های فعالیت بنابراین راهکار پایین آوردن فشار خون بالا است. این اثر حاد یا فوری افزایش فعالیت جسمانی و ورزش تمامی حقیقت نهفته در آن نیست بلکه تاثیر یک جلسه فعالیت ورزشی بلند مدت نیز است. تاثیرات مختلف فعالیت بدنی و ورزش از طریق مکانیسم های مختلفی این وضعیت واسطه گری می کنند. در ادامه آثار فعالیت و ورزش را در دو قسمت تاثیر حاد و بلند مدت ارائه خواهیم کرد.

آثار حاد یا بلافاصله پس از تمرین و ورزش

طی فعالیت بدنی پویا در افراد سالم، از قبیل دویدن، فشار خون سیستولی بطور معمول طی فعالیت افزایش می یابد. در افراد مبتلا به پرفشاری خون، افزایش در فشار خون می تواند بیشتر قابل توجه باشد. فشار دیاستولی یا همان سطح استراحتی خود قرار خواهد داشت و یا به مقدار کمی طی فعالیت افزایش خواهد یافت، که دلیلش کاهش ظرفیت باز شدن بیشتر عروق خونی است. پس از فعالیت پویا، در مقایسه میزان فشارخون استراحتی همان فرد، حدود ۱۰ تا ۲۰ میلیمتر جیوه تا چندین ساعت بعدی کاهش پیدا خواهد کرد (بطور مثال چنانچه فشار خون سیستولی و استراحتی فرد قبل از ورزش ۱۳۰ میلیمتر جیوه باشد، انتظار داریم بعد از ورزش فشار خون همان فرد حدود ۱۲۰ یا ۱۱۰ میلیمتر جیوه باشد).به این پدیده، Post-exercise Hypotension یا کاهش فشار خون متعاقب ورزش گفته می شود. اینکه، این پدیده تا چه مدت یا چند ساعت ادامه خواهد داشت، به چندین فاکتور از قبیل مدت و شدت فعالیت جسمانی و اینکه آیا فعالیت مداوم هست یا غیر مداوم، بستگی دارد.چنانچه همان جلسه فعالیت ورزشی به جلسات کوچکتر تقسیم شود اثر پایین اورندگی فشار خون بالا بیشتر خواهد بود. در این رابطه، تحقیق اجرا شده بر روی تقسیم تعداد جلسات تمرینی به جای یک جلسه تمرینی در دانشگاه تبریز توسط نویسنده کتاب حاضر، یافته قبلی را بیشتر حمایت می کند. در این تحقیق، ما دو گروه را در یک روز یک جلسه ۶۰ دقیقه ای و در یک روز دیگر دو جلسه ۳۰ دقیقه ای در روز تمرین دادیم. در هر دو حالت تمامی آزمودنی ها طی ۲۴ ساعت پس از ورزش تحت نظر بودند و هر دو ساعت یکبار فشار خون آنها سنجش می شد. نتایج تحقیق ما نشان داد که چنانچه یک جلسه ورزشی را شما به دو و یا سه جلسه ورزشی کوچکتر در روز تقسیم کنید، سطوح فشار خون استراحتی شما در ۲۴ ساعت کمتر از زمانی خواهد بود که فقط یک جلسه ورزشی انجام دهید و کاربردی ترین پیشنهاد تحقیق این بود که شما در طول روز می توانید ۱۵ دقیقه پیاده روی سبک (بعد از غذا)، یک جلسه فعالیت جسمانی کار در منزل و یا محل کار و یک جلسه ورزشی داشته باشید. این ۳ چالش فعالیت بدنی فشار خون شما را در سطوح نرمال و امنی قرار خواهد داد. باور محققان بر این است که پایین آورندگی فشارخون متعاقب ورزشی در ۲۴ ساعت اساسا از طریق کاهش زودگذر در حجم ضربه ای و یا اصلاح تون عصبی سمپاتیکی می باشد. عصب سمپایتکی تمایل دارد که ضربان و فشار خون را افزایش دهد در حالیکه کاهش میزان تحریک این عصب نتایج با شدت پایین تر خواهد داشت.